ABŞ silahlı qüvvələri Hörmüz boğazı yaxınlığında İranın raket buraxılış qurğularına zərbə endirib. ABŞ qüvvələri boğazda raket buraxmağa və dəniz minaları yerləşdirməyə hazırlaşan İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun qruplaşmalarına hücum edib.
Gərginlik daha uzunmüddətli və genişmiqyaslı münaqişəyə gətirib çıxara bilərmi, yoxsa tərəflərin əvvəlki qarşılıqlı zərbələri kimi sonradan səngiməsi gözlənilir?

Presedenttv.com xəbər verir ki, Demokrat.az-a bu barədə açıqlama verən politoloq Rəşad Bayramov bildirib ki, ABŞ və İran arasında yenidən birbaşa hərbi zərbələrin baş verməsi göstərir ki, əvvəlki atəşkəsi və nisbi sakitliyi davamlı siyasi razılaşmaya çevrmək mümkün olmadı:

"ABŞ qüvvələri Hörmüz boğazındakı Larak adasında İranın iki raket buraxılış qurğusuna zərbə endirib. Vaşinqtonun açıqlamasına görə, İnqilab Keşikçiləri Korpusunun bölmələri raketlərdən istifadə etməyə və dəniz minaları yerləşdirməyə hazırlaşırdı. Tehran isə cavab olaraq İordaniyadakı ABŞ hərbi obyektlərinə ballistik raketlər buraxıb. Bu, iyulun sonundan bəri tərəflər arasında ilk birbaşa hərbi toqquşmadır. Baş verənlər tammiqyaslı və uzunmüddətli ABŞ–İran müharibəsinə səbəb ola bilsə də, lakin hələlik tərəflər nəzarət oluna bilən eskalasiyaya üstünlük verəcəklər. Yəni, davamlı və tammiqyaslı qarşıdurma yox, təkrar-təkrar baş verən eskalasiya yolu seçiləcək. Bunun əsas səbəbi tərəflərin qarşılıqlı olaraq müəyyən qırmızı xətlərə malik olmasıdır. ABŞ üçün indi vacib olan Hörmüz boğazında beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyidir. İran üçün isə boğaz həm iqtisadi, həm də strateji təzyiq vasitəsidir. Bu səbəbdən minaların yerləşdirilməsi və ya ABŞ-nin boğazdakı hərbi əməliyyatlarının genişləndirilməsi kimi addımlar yeni zərbələri tətikləyə bilər".

Politoloq qeyd edib ki, digər tərəfdən, hazırkı zərbələrin miqyası tərəflərin hələ də tam müharibədən qaçmağa çalışdığını göstərir:

"ABŞ-nin Larak adasındakı konkret hərbi obyektləri vurması Vaşinqtonun mesajının daha çox Hörmüzün bağlanmasına imkan verməməklə bağlı olduğunu göstərir. İranın cavabının isə yalnız ABŞ qüvvələrinin yerləşdiyi obyektlərə yönəlməsi, lakin böyük regional infrastruktura zərbə vurmaması eskalasiyanı müəyyən çərçivədə saxlamaq cəhdi kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin təhlükəli məqam odur ki, qarşılıqlı zərbələrin məntiqi özü-özlüyündə eskalasiya spiralına çevrilə bilər. Belə ki, bir tərəfin məhdud da olsa cavabı digər tərəfdən yeni cavab doğurur və hər növbəti mərhələdə əvvəlki qırmızı xətlər bir qədər genişlənir. Xüsusilə Hörmüz boğazında hər hansı gəminin vurulması, çoxsaylı insan itkisi və ya ABŞ hərbi bazalarına ciddi zərər dəyməsi vəziyyəti tamamilə dəyişə bilər. İqtisadi faktor da mühümdür. Boğazdan keçən qlobal neft tədarükünün təhlükə altına düşməsi artıq bazarlara təsir göstərir Məlumdur ki, yeni zərbələrdən sonra Brent nefti 90 dolları keçib və gəmiçilik fəaliyyəti ciddi şəkildə azalıb. Bu, ABŞ-yə beynəlxalq təzyiqi artırır, İrana isə müəyyən iqtisadi rıçaq verir, amma eyni zamanda İranın öz ixrac imkanlarını da məhdudlaşdırır. Ümumiyyətlə isə ən böyük ehtimal qarşılıqlı zərbələrin yenidən müəyyən müddətdən sonra səngiməsi, paralel olaraq vasitəçilər üzərindən danışıqların davam etdirilməsidir. Lakin əvvəlki dövrlə müqayisədə vəziyyət daha kövrəkdir. Əgər Hörmüz boğazında yeni mina yerləşdirmə cəhdi, ABŞ qüvvələrinə ağır itki və ya ABŞ tərəfindən İranın enerji infrastrukturlarına genişmiqyaslı hücum baş verərsə, hazırkı məhdud eskalasiya modeli çox daha uzun və geniş müharibəyə çevrilə bilər. Buna görə qarşıdakı günlərdə əsas indikator zərbələrin sayı deyil, tərəflərin növbəti cavabının miqyası və hədəflərinin coğrafiyası olacaq".